Περί ελεύθερης αγοράς και κλειστών επαγγελμάτων
Στην Ευρώπη το δόγμα της φιλελεύθερης αγοράς και των κλειστών επαγγελμάτων, είναι βαθιά στερεωμένο ως πρότυπο, στις αντιλήψεις των ανθρώπων. Με την σοσιαλιστική τακτική της η κεντρική Ευρώπη έχει κρατήσει τα επαγγέλματα κλειστά, δημιουργώντας με το πέρασμα του χρόνου status quo που έχει θετικά κι αρνητικά στοιχεία.
Ένα κλειστό επάγγελμα δίνει ένα σαφές ανταγωνιστικό πλεονέκτημα απέναντι στην ζούγκλα της ανοιχτής αγοράς. Αποτελεί εισιτήριο για καλές, έως πολύ καλές, αποδοχές με λιγότερο κόπο, τηρουμένων των αναλογιών, απέναντι σε ένα επάγγελμα που δεν είναι κλειστό. Σπάνια έχουμε δει φαρμακοποιό, συμβολαιογράφο, οδοντίατρο, αρχιτέκτονα, κλπ. να αλλάζει επάγγελμα ή να αφήνει την εργασία του για κάποια άλλη πιο κερδοφόρα εργασία. Πέραν του εισοδήματος, δημιουργείται κι ένας κοινωνικό status το οποίο, ακόμη κι αν οι αποδοχές ήταν μικρότερες, δύσκολα το αποχωρίζονται, ειδικά άνθρωποι μεγάλης ηλικίας. Συνήθως όμως, κοινωνικό status κι αποδοχές πάνε χέρι- χέρι.
Τα περισσότερα κλειστά επαγγέλματα, ελέγχονται έμμεσα ή άμεσα από τον κρατικό οργανισμό. Οι τιμές των φαρμάκων είναι προεπιλεγμένες για όλα τα φαρμακεία. Είναι είδος πρώτης ανάγκης για τον πολίτη οπότε το κράτος προσπαθεί να τηρήσει μια ισότητα σε ότι αφορά την διάθεση τους. Το ίδιο ισχύει και με τους συμβολαιογράφους, τους οδοντιάτρους, τους οδηγούς ταξί κλπ. Αλλά επί της ουσίας δεν υπάρχει έλεγχος. Έχουμε δει κυριολεκτικά τα πάντα: αγοροπωλησίες κτηρίων που δεν υπάρχουν ή ανήκουν σε άλλους, συνταγές σε ασθενείς που δεν υπάρχουν, κλπ.
Αυτές οι κοινωνικές ομάδες, που διατηρούν το προνόμιο των κλειστών επαγγελμάτων, έμμεσα ανακατανέμουν τον πλούτο, διατηρώντας τον απόκεντρικοποιημένο σε μεγάλο βαθμό. Με αποτέλεσμα να έχουν αγοραστική δύναμη και να αναδιανέμουν τον πλούτο τοπικά.
Ο καταναλωτής πλήττεται από την κρατική προστασία, αφού στερείται την δυνατότητα να αγοράσει όσο φθηνά θα του επέτρεπε μια ανοιχτή ανταγωνιστική αγορά. Δεν είναι λίγοι αυτοί που θα προτιμούσαν μια πλήρως ανοιχτή αγορά σε όλα τα επαγγέλματα, άλλωστε γιατί να ζορίζονται οι ελεύθεροι επαγγελματίες κι όχι οι πτυχιούχοι φαρμακοποιοί ή συμβολαιογράφοι; Πως να δεχτώ ότι ένας μέσος εργαζόμενος πρέπει να δουλέψει 7 ημέρες1 για να βγάλει τα χρήματα που ένας συμβολαιογράφος θα βγάλει με μια απλή υπογραφή;
Αν δούμε τι γίνεται σε ελεύθερες αγορές όπως των Η.Π.Α. ή της Ολλανδίας στα συγκεκριμένα επαγγέλματα, όπου το φιλελεύθερο δόγμα έχει επικρατήσει, βλέπουμε ότι ο καταναλωτής μόνο σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, βγαίνει κερδισμένος, γιατί μακροπρόθεσμα μπαίνουν στον επαγγελματικό χώρο εταιρείες, οι οποίες έρχονται κυριολεκτικά σαν βροχή στην έρημο κι αλλάζουν τα δεδομένα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα. Ο φαρμακοποιός πλέον γίνεται υπάλληλος, ο συμβολαιογράφος το ίδιο, και δημιουργείται στην θέση του η εταιρεία.
Δυστυχώς, η εμπειρία έχει αποδείξει ότι η ελεύθερη αγορά δεν είναι και τόσο ελεύθερη. Διότι, όταν οι εταιρείες γίνουν δύο, τρεις η τέσσερις, μπορούν πλέον να έρθουν σε επικοινωνία, να κλειδώσουν την αγορά αυξάνοντας με θεμιτά ή αθέμιτα μέσα τα κριτήρια εισόδου στον τομέα τους, κι όντας πραγματικό ολιγοπώλιο με ενιαίο κέντρο αποφάσεων για μια ολόκληρη επικράτεια αποκτούν αρκετή ισχύει ώστε να διαπραγματεύονται επί ίσης όροις με το κράτος. Όπως είναι γνωστό μόνο, θεμιτός δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ο ανταγωνισμός κι ο τρόπος που προωθείται από μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες.
Στην παρούσα κατάσταση, δεν μπορεί ένας επαγγελματίες να κάνει μήνυση στο κράτος, δεν έχει ούτε τα υλικά μέσα ούτε την κοινωνική επιρροή έτσι ώστε να αναμετρηθεί επί ίσης όροις με τον κρατικό μηχανισμό. Πράγμα που σημαίνει ότι κάποιες φορές υποκύπτει θέλοντας και μη στον κρατικό μηχανισμό2, πράγμα θετικό για το κοινωνικό σύνολο.
Το ερώτημα που τίθεται είναι: Αν στην παρούσα κατάσταση υπάρχει μια κοινωνική αδικία, αδυναμία κρατικού ελέγχου, και η εναλλακτική είναι τα εταιρικά καρτέλ, τι είναι καλύτερο για το κοινωνικό σύνολο.
Η απάντηση είναι: Καμία ή και οι δύο καταστάσεις υπό προϋποθέσεις! Η μόνη και αναγκαία προϋπόθεση είναι ο έλεγχος. Όταν η κατάσταση δεν είναι ελεγχόμενη υπάρχουν διαρροές χρήματος με αποτέλεσμα το κοινωνικό σύνολο να ζημιώνεται από την κατάσταση, για να επωφελούνται λίγοι.
Στην παρούσα κατάσταση, το κράτος δεν μπορεί αν ελέγξει τις συνταγογραφήσεις των φαρμακείων. Δεν μπορεί να ελέγξει τις αποδείξεις που κόβονται. Και τα δύο κομμάτια είναι σημαντικά, γιατί στερούν από το κοινωνικό σύνολο σημαντικές εισφορές έναντι οικονομικού πλεονεκτήματος μερίδας του συνόλου.
Στην περίπτωση των καρτέλ, θα μπορεί το κράτος να ελέγχει εύκολα τις πωλήσεις, γιατί οι εταιρίες που έχουν π. χ. 5.000 φαρμακεία στην διάθεση τους είναι μηχανογραφημένες. Οι εργαζόμενοι κι ο φαρμακοποιός είναι υπάλληλοι και δύσκολα θα μπορέσουν να εκτελέσουν μια συνταγή που δεν υπάρχει αν αυτές ελέγχονται από την εταιρεία. Όχι ότι θα εξαφανιστούν αυτά τα φαινόμενα, αλλά θα περιοριστούν σημαντικά και το βάρος της παρακολούθησης τους θα βαραίνει την εταιρία κι όχι τον κρατικό μηχανισμό. Όταν αυτή η εταιρεία όμως αποφασίσει να δώσει τιμή 20 € στο Depon, δεν θα έχει λόγο ούτε το κράτος: Η θα πληρώνει το κράτος την διαφορά οπότε “εμείς”, ή θα την πληρώνουμε εμείς, οπότε πάλι “εμείς”. Τα χρήματα από τις συναλλαγές δεν θα πηγαίνουν σε μερίδα του συνόλου αλλά σε ανθρώπους που μετριούνται στα δάκτυλα του ενός χεριού. Οπότε, μόνο αναδιανομή δεν θα γίνει…
Η μόνη περίπτωση να λειτουργήσει σωστά το σύστημα είναι κρατικός έλεγχος. Είτε στην μια περίπτωση είτε στην άλλη ο καταναλωτής είναι χαμένος από χέρι. Αν δεν υπάρχει ένα ισχυρό κράτος που να μπορεί στην πρώτη περίπτωση να ελέγχει τους επαγγελματίες με τέτοιο τρόπο ώστε να μην ξεπερνούν τα όρια του νόμου ή να διατηρεί την ισχύει, στην δεύτερη περίπτωση, να επιβάλει τα θέλω του στις εταιρίες, δεν μπορεί να βγει κερδισμένος ο καταναλωτής, ούτε από την σοσιαλιστική ούτε από την φιλελεύθερη αγορά.
Για μια ακόμη φορά λοιπόν, η ρίζα του προβλήματος δεν είναι το σύστημα αλλά η υλοποίηση του. Αν ο υπεύθυνος του ΙΚΑ ή ο υπουργός υγείας είναι διεφθαρμένος, δεν υπάρχει κανένα σύστημα που να σταματάει καμία κατάσταση. Η ελεύθερη αγορά γίνεται ζούγκλα και η κλειστή αγορά πλιάτσικο των βολεμένων.
Ο Πλάτωνας όταν έγραψε την πολιτεία είχε αντιληφθεί ότι χρειάζεται μια κοινωνία φιλοσόφων για να μην υπάρχουν κανόνες. Δυστυχώς αυτό 2.000 χρόνια μετά αποτελεί ουτοπία. Δεν είναι το σύστημα – ως σύστημα ορίζω μια σειρά κανόνων που καθορίζουν την λειτουργία και συμπεριφορά μιας κοινωνικής ομάδας σε ένα συγκεκριμένο χωροταξικό πλαίσιο- είναι οι άνθρωποι που κάνουν την διαφορά.
- Ο υπολογισμός έγινε ως εξής 300 / 40 ~ 7. Πήραν σαν ενδεικτική τιμή ημερησίας εργασίας τα 40 € / ημέρα [↩]
- π. χ. Τα ταμεία δεν πλήρωναν του φαρμακοποιούς για μήνες ενώ την ίδια στιγμή αν κάποιος φαρμακοποιός δεν κατέβαλε το ΦΠΑ δεν μπορούσε να λειτουργήσει. [↩]
No related posts.
Related posts brought to you by Yet Another Related Posts Plugin.
Tweet
“Η μόνη και αναγκαία προϋπόθεση είναι ο έλεγχος”. Ακριβώς! Δυστυχώς πολλοί φιλελεύθεροι δεν το κατανοούν αυτό. Καλώς ή κακώς η αγορά δεν ρυθμίζεται πάντα μόνη της και χρειάζεται μια εξωτερική βοήθεια
ειναι τρελο τα κλειστα επαγγελματα .το ερώτημά μου είναι γιατί να μην κλείσουν και τα υπόλοιπα επαγγέλματα .όσοι είναι εκτος επαγγέλματος ή οι επόμενοι ας πεθάνουν …..
Δεν έχει σημασία ανοιχτά η κλειστά για τον καταναλωτή, σημασία έχει το “ελεγχόμενα“. Αν πιστεύεις ότι πρέπει όλα να είναι ανοιχτά τότε μαζί σου.
Μια ερώτηση μόνο, οι τράπεζες που άνοιξαν τις πόρτες στους ξένους επενδυτές, πιστεύεις ότι συμπεριφέρονται καλύτερα σήμερα σε σχέση με 10 χρόνια πριν; Ναι; Όχι; Γιατί;
Ουφ, τώρα που τελειώσαμε με τους τσαμπουκάδες, να τελειώνουμε γρήγορα με τους δικηγόρους, φαρμακοποιούς, πολιτικούς μηχανικούς, αρχιτέκτονες, συμβολαιογράφους και φυσικά τους ταξιτζήδες.
Θα μας αλλάξουν τα φώτα, σε όσους από μας έχουμε πέσει στα χέρια τους και έχουμε εκκρεμότητες, θα υποφέρουμε από τις απεργίες τους, ας αποθηκεύσουμε μερικά φάρμακα, αλλά κάποια μέρα θα τελειώσουν όλα.
Σκεφτείτε όλα αυτά άρχισαν από τα τσιφλίκια που άφησαν φεύγοντας οι Τούρκοι στη Θεσσαλία (1881), Μακεδονία, Ήπειρο (1912) όταν έπιασε για πρώτη φορά ο τσαμπουκάς με τα μεγάλα τσιφλίκια, και μετά δημιουργήθηκε ένα πελατειακό κράτος (τσιφλικάδες που ανέβαζαν και κατέβαζαν κυβερνήσεις, αδειούχοι των μετέπειτα κλειστών επαγγελμάτων που δεν τολμούσε να τους θίξει κανείς.. Ως που ήρθε η Τρόικα. ή αυτοί η η πλήρης ασυδοσία…. δεν υπήρχε χώρος για κράτος δικαίου).
Φυσικά είναι αίσχος που πέσαμε στην Τρόικα (βλ. απόλυση εργαζόμενου με τη μισή αποζημίωση και αυτή σε 6 δόσεις, σου δίνω την πρώτη και μετά δεν σου δίνω τις υπόλοιπες και τρέχα στα δικαστήρια..!), αλλά μη μου πείτε ότι θα τολμούσε χωρίς αυτούς να τα βάλει κανείς με τα κλειστά επαγγέλματα.